Xem đà điểu hoang dã ở các vườn quốc gia châu Phi: đi đâu, khi nào

Đà điểu hoang dã dễ gặp nhất ở các vườn quốc gia đồng cỏ Đông Phi và Nam Phi: Maasai Mara và Amboseli (Kenya), Serengeti và Ngorongoro (Tanzania), Etosha (Namibia), Kgalagadi (Nam Phi – Botswana). Muốn thấy đà điểu Somali cổ xanh, hãy tới vùng phía bắc Kenya như Samburu. Mùa khô là thời điểm tốt nhất vì cỏ thấp, thú tụ quanh nguồn nước, và hãy luôn ở trong xe theo hướng dẫn của kiểm lâm.

Những nơi nên đến

Mỗi nơi có quy định, giờ mở cửa, phí vào cửa riêng và có thể thay đổi; hãy kiểm tra trên trang chính thức của từng vườn trước khi đi.

Khi nào đi

• Mùa khô: ở Đông Phi thường khoảng tháng Sáu tới tháng Mười; ở Nam Phi, Namibia thường từ tháng Năm tới tháng Mười. Cỏ thấp, tầm nhìn xa, thú quanh nguồn nước.
• Mùa sinh sản: tuỳ vùng; có cơ hội thấy đà điểu trống múa xoè cánh, đàn chim con theo bố mẹ.
• Thời điểm trong ngày: sáng sớm và chiều muộn, khi động vật hoạt động nhiều và ánh sáng đẹp cho ảnh.

Nhận ra đà điểu từ xa

Trên đồng cỏ, đà điểu thường là hình dáng cao nhất ngoài hươu cao cổ. Từ xa:

• Con trống: thân đen, lông cánh đuôi trắng, cổ và chân hồng hoặc xám xanh tuỳ loài.
• Con mái: nâu xám, dễ lẫn vào cỏ khô.
• Đàn con: những chấm nâu nhỏ lẫn trong cỏ quanh chân bố mẹ.
• Khi chạy: sải dài, cánh hé, bụi tung sau lưng.

Để phân biệt đà điểu Masai và đà điểu Somali ở Kenya, nhìn màu da cổ con trống: hồng đỏ thường là Masai, xanh xám là Somali.

Quy tắc khi đi safari

1. Ở trong xe trừ khi ở điểm được phép xuống; đà điểu, nhất là con trống mùa sinh sản, có thể tấn công người đi bộ.
2. Giữ khoảng cách: không lái xe dồn hoặc đuổi theo chim để lấy ảnh chạy.
3. Đi đúng đường: lái lệch đường làm hỏng đồng cỏ và có thể đè lên tổ dưới đất.
4. Giữ yên lặng: tắt máy khi dừng xem, nói nhỏ.
5. Không cho ăn: không ném thức ăn, rác ra ngoài xe.
6. Chọn đơn vị tổ chức có trách nhiệm: hướng dẫn viên có giấy phép, tôn trọng quy định vườn.

Đà điểu và cộng đồng địa phương

Ở nhiều vùng Đông Phi, đà điểu sống trong vùng chăn thả của người Maasai, Samburu ngoài ranh giới vườn quốc gia. Các khu bảo tồn cộng đồng (conservancy) ở Kenya, nơi người dân hưởng lợi từ du lịch, đã góp phần giữ đồng cỏ cho động vật hoang dã. Chọn lưu trú ở những nơi như vậy là cách du khách đóng góp trực tiếp cho người dân và cho bảo tồn.

Đà điểu Bắc Phi: những nơi đang thả lại

Nếu quan tâm đến bảo tồn, hãy tìm hiểu các chương trình thả lại đà điểu Bắc Phi cổ đỏ ở Niger, Chad, Tunisia, Maroc — những nơi loài này đã biến mất hoặc gần biến mất. Một số khu bảo tồn ở Maroc và Tunisia có thể tham quan, cho cơ hội thấy đà điểu trong khung cảnh sa mạc Bắc Phi.

Chuẩn bị gì

• Ống nhòm 8x42 hoặc 10x42 — quan trọng hơn cả máy ảnh.
• Máy ảnh có ống tele nếu muốn chụp; xem gợi ý trong bài chụp ảnh chim đi bộ.
• Mũ, kem chống nắng, nước uống; trời sáng sớm có thể lạnh.
• Tiêm phòng và thuốc phòng sốt rét theo tư vấn của bác sĩ y học du lịch trước chuyến đi.
• Sổ ghi chép hoặc ứng dụng để ghi lại loài đã thấy.

Góc nhìn hôm nay: một chuyến đi, nhiều bài học

Thấy một con đà điểu trống chạy băng qua đồng cỏ Serengeti, đuôi trắng bung lên trong nắng sớm, là khoảnh khắc khó quên. Nhưng điều đáng mang về hơn là hiểu cách cả hệ sinh thái đồng cỏ vận hành: đà điểu đi cùng ngựa vằn, linh dương; sư tử, báo rình quanh; người chăn thả và kiểm lâm cùng giữ đất. Đọc trước các bài về đà điểu trong chuyên mục đà điểu châu Phi sẽ giúp chuyến đi có ý nghĩa hơn nhiều.