Cách dễ nhất để thấy kiwi ở New Zealand là vào các "nhà chim đêm" (nocturnal house) của vườn thú và trung tâm bảo tồn, nơi đèn đỏ mờ đảo ngày thành đêm để kiwi hoạt động khi khách tham quan. Muốn thấy kiwi hoang dã, đảo Stewart (Rakiura) là nơi có cơ hội tốt nhất, đi cùng hướng dẫn viên có giấy phép vào ban đêm. Một số khu bảo tồn có rào như Zealandia ở Wellington có tour đêm tìm kiwi. Quy tắc chung: không đèn trắng, không đèn flash, giữ im lặng.
Nhà chim đêm: kiwi dưới ánh đèn đỏ
Kiwi là chim đi đêm, ban ngày ngủ trong hang. Để khách thấy chúng, các trung tâm làm nhà chim đêm: ban ngày bên trong tối, chiếu đèn đỏ hoặc đèn rất mờ (nhiều loài chim, trong đó có kiwi, ít nhạy với ánh sáng đỏ); ban đêm bên trong lại được chiếu sáng để chim ngủ. Nhờ đảo nhịp như vậy, kiwi đi lại, đào đất kiếm ăn ngay trước mắt khách vào giờ hành chính.
Một số nơi được nhiều du khách biết đến:
| Nơi | Thành phố, vùng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Vườn thú Auckland | Auckland | có nhà chim đêm và chương trình bảo tồn chim bản địa |
| Trung tâm ấp kiwi quốc gia ở Rainbow Springs | Rotorua | nơi ấp trứng kiwi lấy từ tự nhiên theo chương trình Operation Nest Egg; có thể thấy quy trình ấp, nuôi |
| Kiwi Birdlife Park | Queenstown | nhà chim đêm, kể chuyện bảo tồn |
| Willowbank Wildlife Reserve | Christchurch | chim và thú bản địa, có kiwi |
| Pūkaha National Wildlife Centre | vùng Wairarapa | trung tâm bảo tồn chim bản địa |
Tên gọi, chương trình tham quan có thể thay đổi; kiểm tra trước trên trang của từng nơi.
Kiwi hoang dã trên đảo Stewart
Đảo Stewart (tên Māori là Rakiura) ở cực nam New Zealand có quần thể kiwi tokoeka khá đông và ít bị thú săn hơn đất liền. Đặc biệt, kiwi ở đây đôi khi kiếm ăn cả lúc chạng vạng hoặc ban ngày trên bãi biển, đào cát tìm sinh vật nhỏ. Các tour đêm có hướng dẫn viên được phép đưa khách tới những bãi biển và rừng ven biển để tìm kiwi. Không có gì đảm bảo sẽ thấy, nhưng nếu thấy, đó là một trong những trải nghiệm thiên nhiên đáng nhớ nhất New Zealand.
Tour đêm ở khu bảo tồn có rào
Khu bảo tồn Zealandia ngay giữa thủ đô Wellington có tour đêm có hướng dẫn, nơi khách có thể nghe tiếng kiwi đốm nhỏ gọi và có khi thấy chúng băng qua đường mòn. Một số khu bảo tồn có rào khác ở đảo Bắc cũng có hoạt động tương tự. Ưu điểm là kiwi ở đây được bảo vệ khỏi thú săn, và tiền vé góp phần duy trì bảo tồn.
Quy tắc quan sát kiwi
- Chỉ dùng đèn đỏ hoặc đèn mờ mà hướng dẫn viên cung cấp; không chiếu đèn pin trắng vào chim.
- Không dùng đèn flash, kể cả trong nhà chim đêm; nhiều nơi cấm chụp ảnh hoàn toàn.
- Giữ im lặng: kiwi nhạy với tiếng động và rung động trên mặt đất.
- Đi đúng lối mòn: tránh giẫm lên hang kiwi.
- Không mang chó vào vùng có kiwi; ở nhiều nơi điều này bị cấm, vì chó là mối nguy lớn nhất với kiwi trưởng thành.
- Không đi một mình ban đêm ở vùng hoang dã; đi theo tour có giấy phép.
Nghe tiếng kiwi
Ngay cả khi không thấy, bạn có thể nghe kiwi. Tiếng kiwi trống là tiếng huýt cao, lặp lại nhiều lần; tiếng kiwi mái trầm và khàn hơn. Ở một số vùng rừng đảo Bắc và trên các đảo bảo tồn, người cắm trại có thể nghe tiếng kiwi gọi nhau vào ban đêm. Các nhà bảo tồn cũng dùng máy ghi âm tự động để đếm kiwi qua tiếng gọi.
Chuyến đi góp phần bảo tồn thế nào
Vé vào cửa nhà chim đêm, tour đêm, quà lưu niệm ở các trung tâm bảo tồn thường được dùng cho chương trình ấp trứng, bẫy chồn, nghiên cứu. Một số nơi cho khách "nhận nuôi" một con kiwi tượng trưng hoặc tham gia hoạt động tình nguyện như kiểm tra bẫy. Chọn những nơi minh bạch về đóng góp cho bảo tồn là cách du lịch có trách nhiệm.
Góc nhìn hôm nay: kiên nhẫn là chìa khoá
Kiwi không phải loài để "check-in". Chúng nhút nhát, đi đêm, và số lượng còn ít. Một buổi tối đứng yên dưới ánh đèn đỏ, nhìn một con kiwi cắm mỏ dài xuống đất, khụt khịt đánh hơi, sẽ dạy bạn về loài chim này nhiều hơn mọi bức ảnh. Đọc trước bài về kiwi và trứng kiwi trong chuyên mục kiwi và chim đảo để biết mình đang nhìn thấy điều kỳ lạ đến mức nào.
Câu hỏi thường gặp
Xem chim kiwi ở đâu tại New Zealand?
Dễ nhất là ở nhà chim đêm của vườn thú Auckland, Trung tâm ấp kiwi quốc gia ở Rotorua, Kiwi Birdlife Park ở Queenstown, Willowbank ở Christchurch. Kiwi hoang dã có thể thấy trên đảo Stewart với tour đêm.
Nhà chim đêm là gì?
Đó là khu nuôi được đảo ngày đêm: ban ngày bên trong tối với đèn đỏ mờ để kiwi hoạt động, ban đêm chiếu sáng để chim ngủ. Nhờ vậy khách xem được kiwi vào giờ hành chính.
Có được chụp ảnh kiwi không?
Không được dùng đèn flash, và nhiều nhà chim đêm cấm chụp ảnh hoàn toàn. Ngoài tự nhiên chỉ dùng đèn đỏ theo hướng dẫn và không chiếu đèn trắng vào chim.
Đảo Stewart có gì đặc biệt với kiwi?
Đảo Stewart có quần thể kiwi tokoeka khá đông, ít thú săn hơn đất liền, và kiwi ở đây đôi khi kiếm ăn cả chạng vạng trên bãi biển, cho cơ hội thấy kiwi hoang dã.
Vì sao không được mang chó tới vùng có kiwi?
Chó là mối nguy lớn nhất với kiwi trưởng thành; một con chó có thể giết nhiều kiwi trong thời gian ngắn. Nhiều vùng có kiwi cấm hoặc hạn chế mang chó.