Đà điểu, emu, rhea, cassowary khác nhau thế nào: bảng so sánh

Đà điểu châu Phi, emu, rhea và đà điểu đầu mào đều là chim chạy lớn không bay, nhưng khác nhau rõ: đà điểu cao nhất và có hai ngón chân; emu cao thứ hai, lông kép, sống khắp nước Úc; rhea nhỏ hơn, sống ở đồng cỏ Nam Mỹ; đà điểu đầu mào có mũ sừng trên đầu, cổ xanh, sống trong rừng mưa. Cách nhận nhanh nhất là nhìn chân, đầu và nơi chúng sống.

Bảng so sánh

Các con số là khoảng thường gặp trong tài liệu phổ biến, dùng để so sánh tương đối.

Nhận diện trong năm giây

1. Có mũ sừng và cổ xanh? Đà điểu đầu mào.
2. Cao ngất, cổ và đùi trụi lông, chỉ hai ngón chân? Đà điểu châu Phi.
3. Như đống lông xù xám nâu, cánh gần như không thấy? Emu.
4. Nhỏ hơn, lông xám có cánh rủ, cổ có lông? Rhea.

Họ hàng với nhau thế nào

Bốn loài trông giống nhau vì cùng sống kiểu "chim lớn chạy trên mặt đất", nhưng thuộc bốn họ khác nhau. Nghiên cứu DNA cho thấy emu và đà điểu đầu mào là họ hàng gần nhất trong bốn loài — cả hai đều ở vùng Úc – New Guinea. Đà điểu châu Phi là nhánh tách ra sớm nhất trong nhóm chim cổ hàm. Rhea là một nhánh riêng ở Nam Mỹ. Nói cách khác, đà điểu và emu trông giống nhau hơn, nhưng emu lại "gần" đà điểu đầu mào hơn.

Khác nhau về môi trường dẫn tới khác nhau về dáng

Đồng trống: chạy xa, nhìn xa

Đà điểu, emu, rhea sống ở nơi trống trải nên cần nhìn xa, chạy xa. Chúng có cổ dài, chân dài, sống theo nhóm để nhiều mắt cùng canh chừng. Đà điểu ở thảo nguyên nhiều thú săn nhất nên to nhất, nhanh nhất.

Rừng rậm: lách, nhảy, tự vệ

Đà điểu đầu mào sống trong rừng mưa, nơi tầm nhìn ngắn và chạy xa không có ý nghĩa bằng lách nhanh. Bộ lông như tóc chống xước, cánh như que chắn sườn, móng dài để tự vệ ở cự ly gần, sống đơn độc trong vùng rừng có quả. Mũ sừng có thể giúp tản nhiệt trong không khí nóng ẩm.

Khác nhau về tiếng kêu và cách giao tiếp

Bốn loài cũng "nói" bằng những giọng rất khác nhau. Đà điểu trống gầm trầm như sư tử từ xa, phồng cổ khi phát tiếng. Emu mái có túi khí ở cổ, phát tiếng "bùm bùm" như trống vang xa trên đồng khô. Rhea trống kêu tiếng trầm hai âm trong mùa sinh sản, nghe như tiếng "nhan-du" mà người bản địa dùng làm tên gọi chim. Đà điểu đầu mào phát tiếng gầm cực trầm, tần số thấp tới mức người đứng gần cảm thấy rung trong ngực hơn là nghe rõ — âm thấp đi xa tốt trong rừng rậm.

• Đồng trống: âm trầm, to, vang xa để gọi bạn tình và giữ vùng.
• Rừng rậm: âm cực thấp, ít bị lá cây cản, hợp với lối sống đơn độc.

Nếu đến vườn thú vào mùa sinh sản, hãy lắng nghe: tiếng kêu đôi khi là cách nhận diện nhanh hơn cả nhìn.

Gọi tên trong tiếng Việt cho đúng

Tiếng Việt hay gọi chung là "đà điểu" kèm tên vùng: đà điểu Úc (emu), đà điểu Nam Mỹ (rhea), đà điểu đầu mào hay đà điểu sừng (cassowary). Cách gọi này dễ hiểu, nhưng nên nhớ chúng là bốn loài khác nhau, không phải bốn "giống đà điểu". Khi đọc tài liệu tiếng Anh, "ostrich" chỉ đà điểu châu Phi; "emu", "rhea", "cassowary" là các loài khác.

Gặp ở đâu

• Đà điểu châu Phi: safari ở Kenya, Tanzania, Namibia, Nam Phi; trang trại và vườn thú khắp thế giới, kể cả Việt Nam.
• Emu: vườn quốc gia ở Úc; một số vườn thú châu Á.
• Rhea: đồng cỏ Argentina, Uruguay, nam Brazil; nhiều vườn thú châu Âu.
• Đà điểu đầu mào: rừng mưa bắc Queensland, New Guinea; vườn thú lớn có khu riêng.

Góc nhìn hôm nay: so sánh để nhớ

Nếu đi vườn thú có từ hai loài trở lên, hãy dành thời gian đứng xem chúng đi: đà điểu sải dài, emu đi lắc lư, rhea bước nhanh nhẹn, đà điểu đầu mào bước thận trọng như đi trong rừng. Chụp ảnh bàn chân của từng loài và đếm ngón — đó là bài tập quan sát đơn giản mà trẻ rất thích.